सम्पादकीय: अस्थिरताको वर्ष २०८२ — अवसर र चेतावनी

सम्पादकीय: 

वि.सं. २०८२ नेपालको राजनीतिक इतिहासमा फेरि एकपटक अस्थिरता, सत्ता–संघर्ष र जनआकांक्षाबीचको द्वन्द्वले चिनिने वर्षका रूपमा समाप्त भएको छ। वर्षभरि सरकार गठन र विघटनको पुनरावृत्ति, गठबन्धनभित्रको अविश्वास, तथा दलगत स्वार्थले राष्ट्रिय प्राथमिकताहरूलाई छायाँमा पारेका दृश्यहरू दोहोरिए। परिणामस्वरूप, नीति निरन्तरता कमजोर बन्यो र राज्य संयन्त्रप्रति जनविश्वासमा गिरावट देखियो।

ठूला राजनीतिक शक्तिहरू—नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्र—बीचको ध्रुवीकरणले संसदलाई प्रभावकारी बनाउने साटो अवरोधको थलो बनायो। महत्वपूर्ण विधेयकहरू लामो समयसम्म अल्झिरहे, जसले नीति निर्माण प्रक्रियालाई नै प्रश्नांकित गर्‍यो। राजनीतिक नेतृत्वले सहकार्यभन्दा प्रतिस्पर्धालाई प्राथमिकता दिएको स्पष्ट देखियो।

यसैबीच, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी जस्ता नयाँ शक्तिहरूको उदयले परम्परागत राजनीतिक संरचनालाई चुनौती दिएको छ। विशेषगरी युवा पुस्तामा वैकल्पिक राजनीतिप्रति देखिएको आकर्षणले परिवर्तनको संकेत दिएको छ। यद्यपि, नयाँ शक्तिहरूले पनि आफ्ना वाचा व्यवहारमा उतार्न सक्ने क्षमतामाथि परीक्षणको घडी अझै बाँकी नै छ।

२०८२ सालले भ्रष्टाचार र सुशासनका प्रश्नहरूलाई पनि केन्द्रमा ल्यायो। उच्च तहसम्म पुगेका विवादहरूले राज्य संयन्त्रको पारदर्शिता र उत्तरदायित्वमाथि गम्भीर प्रश्न उठाए। यद्यपि अनुसन्धान निकायहरूको सक्रियता देखिए पनि तिनको निष्पक्षतामाथि बारम्बार प्रश्न उठ्नु चिन्ताजनक पक्ष रह्यो।

जनताका दैनिक समस्याहरू—महँगी, बेरोजगारी र कमजोर सेवा प्रवाह—प्रति सरकारको संवेदनशीलता कमजोर देखिँदा सडक आन्दोलनहरू चर्किए। नागरिक समाज र युवाहरूको सक्रियता बढ्नु सकारात्मक संकेत भए पनि त्यसलाई नीतिगत सुधारमा रूपान्तरण गर्न राजनीतिक इच्छाशक्ति अभाव देखियो।

संघीयता कार्यान्वयनका सन्दर्भमा पनि अपेक्षित प्रगति हुन सकेन। संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच अधिकार र स्रोत बाँडफाँटको विवाद अझै कायम रहनुले संरचनागत सुधारको आवश्यकता झनै टड्कारो बनाएको छ।

अब प्रश्न उठ्छ—२०८३ सालले के सिक्ने? २०८२ ले दिएको मुख्य सन्देश स्पष्ट छ: स्थायित्व बिना विकास सम्भव छैन, र विश्वास बिना राजनीति टिक्दैन। दलहरूले सत्ता केन्द्रित सोच त्यागी नीतिगत सहकार्यमा जोड दिनुपर्ने बेला आएको छ। सुशासन, पारदर्शिता र जनउत्तरदायित्वलाई प्राथमिकतामा नराख्ने हो भने राजनीतिक प्रणालीप्रति जनताको निराशा अझ गहिरिने निश्चित छ।

अतः २०८३ साल केवल नयाँ वर्ष होइन, राजनीतिक परिपक्वताको परीक्षणको वर्ष पनि हो। नेतृत्वले आत्मसमिक्षा गर्ने साहस देखाउन सके मात्र यो संक्रमण अवसरमा रूपान्तरण हुन सक्छ—अन्यथा अस्थिरताको चक्र दोहोरिन समय लाग्ने छैन।